Tóm tắt
Đại cương: Xơ cứng rải rác (Multiple Sclerosis – MS) là bệnh lý tự miễn mạn tính của hệ thần kinh trung ương, đặc trưng bởi tình trạng viêm mất myelin, tăng sinh thần kinh đệm tạo mảng xơ (gliosis) và thoái hóa neuron. Bệnh có thể diễn tiến theo thể tái phát – thuyên giảm hoặc tiến triển và thường gặp ở người trẻ tuổi. Việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời có vai trò quan trọng trong hạn chế di chứng thần kinh lâu dài.
Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 39 bệnh nhân được chẩn đoán xơ cứng rải rác theo tiêu chuẩn McDonald 2017, điều trị nội trú tại Trung tâm Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai.
Mục tiêu: Khảo sát mối liên quan giữa các biểu hiện lâm sàng với biến đổi điện thế gợi thị giác (Visual Evoked Potential – VEP) và hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) ở bệnh nhân xơ cứng rải rác.
Kết quả: Đa số bệnh nhân là nữ giới (82,1%), chủ yếu trong độ tuổi 20–49. Tổn thương trên MRI được ghi nhận ở não (82,1%) và tủy sống (69,2%). Bất thường điện thế gợi thị giác được phát hiện ở 56,4% bệnh nhân, bao gồm kéo dài thời gian tiềm sóng P100 (41,0%) và không ghi nhận đáp ứng VEP (15,4%). Các triệu chứng rối loạn vận động và rối loạn cảm giác có liên quan với tỷ lệ bất thường trên MRI não và MRI tủy sống cao hơn so với nhóm không có các triệu chứng này (p < 0,05). Bệnh nhân có triệu chứng nhìn mờ có nguy cơ xuất hiện bất thường VEP cao hơn đáng kể so với nhóm không có triệu chứng nhìn mờ (p < 0,05). Độ nhạy và độ đặc hiệu của VEP trong chẩn đoán xơ cứng rải rác lần lượt là 85,7% và 77,7%.
Kết luận: Có mối liên quan giữa các triệu chứng rối loạn vận động và rối loạn cảm giác với các bất thường trên MRI não và MRI tủy sống. Triệu chứng nhìn mờ có liên quan với bất thường điện thế gợi thị giác. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò của VEP trong phát hiện tổn thương đường dẫn truyền thị giác, đặc biệt ở giai đoạn tiền lâm sàng hoặc khi hình ảnh cộng hưởng từ chưa phát hiện được tổn thương.
