Tóm tắt
Giới thiệu: Ở Việt Nam, Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác đang ngày càng được quan tâm như một vấn đề sức khỏe cộng đồng ở người lớn tuổi. Việc xây dựng một công cụ chẩn đoán có độ tin cậy và giá trị cao là rất cần thiết. Thang điểm Sa sút trí tuệ lâm sàng (Clinical Dementia Rating – CDR) là một thang điểm đánh giá lâm sàng toàn diện, được sử dụng để chẩn đoán và phân loại mức độ nặng của sa sút trí tuệ, đồng thời đã được ứng dụng rộng rãi trong các nghiên cứu dịch tễ học trên thế giới.
Mục tiêu: Xây dựng thang điểm CDR phiên bản tiếng Việt và đánh giá tính khả thi, độ tin cậy cũng như tính giá trị của phiên bản này trong chẩn đoán và phân loại mức độ suy giảm chức năng nhận thức ở người lớn tuổi.
Phương pháp: Nghiên cứu được thực hiện trên 153 bệnh nhân cao tuổi đến khám tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Chức năng nhận thức được sàng lọc bằng thang điểm Mini-Mental State Examination (MMSE). Tất cả bệnh nhân có điểm MMSE ≤26 được đưa vào nghiên cứu, đánh giá bằng thang điểm CDR phiên bản tiếng Việt và chẩn đoán sa sút trí tuệ dựa trên tiêu chuẩn lâm sàng. Độ tin cậy của thang điểm được đánh giá thông qua độ tương hợp nội bộ (Cronbach’s α), độ tin cậy giữa các lần đánh giá của cùng một người (intrarater) và giữa các người đánh giá khác nhau (interrater) bằng hệ số weighted κ. Ngoài ra, nghiên cứu còn đánh giá giá trị đồng thuận và giá trị phân biệt của thang điểm.
Kết quả: Thang điểm CDR phiên bản tiếng Việt cho thấy độ tương hợp nội bộ rất cao ở cả hai người đánh giá (Cronbach’s α = 0,90 và 0,96), cùng với độ tin cậy intrarater và interrater cao (weighted κ lần lượt là 0,84 [KTC 95%: 0,74–0,94] và 0,82 [KTC 95%: 0,72–0,93]). Độ nhạy và độ đặc hiệu trong phát hiện sa sút trí tuệ đạt 93,6% và 100%; giá trị tiên đoán dương và giá trị tiên đoán âm lần lượt là 100% và 96,4%. Mức độ tương hợp giữa chẩn đoán theo thang điểm CDR phiên bản tiếng Việt và chẩn đoán theo tiêu chuẩn lâm sàng rất cao (weighted κ = 0,94; KTC 95%: 0,88–0,99). So với MMSE, thang điểm CDR phiên bản tiếng Việt có khả năng phân biệt suy giảm nhận thức nhẹ với chức năng nhận thức bình thường vượt trội hơn (AUC = 0,957; KTC 95%: 0,893–1,000 so với AUC = 0,594; KTC 95%: 0,441–0,746).
Kết luận: Thang điểm CDR phiên bản tiếng Việt là một công cụ khả thi, có độ tin cậy và giá trị cao trong chẩn đoán và phân loại mức độ sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi. Công cụ này nên được áp dụng trong thực hành lâm sàng để hỗ trợ chẩn đoán và đánh giá mức độ nặng của sa sút trí tuệ.
