Tóm tắt
Đại cương: Thoái hóa cột sống thắt lưng (THCSTL) là một trong những bệnh lý thoái hóa cột sống thường gặp ở người cao tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh được ghi nhận khoảng 60–80% ở những người không có triệu chứng đau lưng và lên tới 90–95% ở những bệnh nhân có tiền sử đau lưng tái diễn. Cột sống thắt lưng là vùng chịu tải trọng lớn nhất của cơ thể, áp lực này tăng đáng kể khi ngồi, đứng hoặc cúi người về phía trước. Vì vậy, THCSTL có mối liên quan chặt chẽ với tư thế lao động, các hoạt động mang tính lặp lại và tình trạng béo phì, vốn làm gia tăng tải trọng cơ học lên cột sống và thúc đẩy quá trình thoái hóa.
Quá trình thoái hóa thường khởi phát từ nhân nhầy đĩa đệm (nucleus pulposus), sau đó lan đến khớp liên mấu, thân đốt sống, vòng sợi và hệ thống dây chằng. Sự phá hủy các cấu trúc này dẫn đến chèn ép các thành phần nhạy cảm với đau ở vùng thắt lưng cũng như các rễ thần kinh thắt lưng. Theo thời gian, mất vững cột sống và thoát vị đĩa đệm là những hậu quả thường gặp của quá trình thoái hóa.
Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng. Khi tổn thương tiến triển, người bệnh xuất hiện đau thắt lưng tái phát, thường khởi phát hoặc tăng lên sau khi ngồi hoặc đứng kéo dài. Giai đoạn muộn biểu hiện bằng đau thắt lưng mạn tính, đau lan xuống mông và chi dưới do chèn ép rễ thần kinh. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như X-quang, chụp cắt lớp vi tính (CT) và cộng hưởng từ (MRI) có vai trò quan trọng trong xác định mức độ thoái hóa và nguyên nhân gây triệu chứng.
Điều trị bảo tồn là lựa chọn ưu tiên, bao gồm nghỉ ngơi hợp lý, vật lý trị liệu và sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như celecoxib, diclofenac và dexketoprofen. Dexketoprofen liều 50 mg/ngày đã được chứng minh có hiệu quả trong kiểm soát đau thắt lưng do thoái hóa cột sống thắt lưng. Phẫu thuật được chỉ định khi điều trị bảo tồn thất bại hoặc khi xuất hiện chèn ép rễ thần kinh gây thiếu hụt chức năng thần kinh.
