Tóm tắt
Bài tổng quan toàn diện của tác giả Phan Xuân Uy Hùng và Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trình bày siêu âm Doppler xuyên sọ (TCD) từ nguyên lý lý thuyết đến ứng dụng thực hành lâm sàng. TCD là công cụ chẩn đoán không xâm lấn, vận dụng hiệu ứng Doppler—sự thay đổi tần số sóng siêu âm phản xạ từ hồng cầu chuyển động—để đánh giá vận tốc, hướng và trở kháng dòng máu não thông qua đầu dò tần số thấp (1-2 MHz) có khả năng xuyên qua các cửa sổ âm học của hộp sọ (thái dương, mắt, góc hàm và chẩm). Kỹ thuật này có ưu điểm linh hoạt, chi phí thấp và có thể lặp lại nhiều lần, nhưng phụ thuộc vào kỹ năng người thực hiện và bị hạn chế bởi cửa sổ xương thái dương không đầy đủ ở khoảng 10% dân số châu Âu và 20-30% dân số châu Á. Bài viết trình bày chi tiết giải phẫu mạch máu não (hệ động mạch cảnh trong và hệ đốt sống-thân nền, đa giác Willis) cùng quy trình khảo sát có hệ thống để xác định các động mạch não giữa, não trước, não sau, động mạch mắt, đoạn siphon động mạch cảnh, động mạch đốt sống và thân nền dựa trên đặc điểm đặc trưng về độ sâu, hướng và vận tốc. Các ứng dụng lâm sàng bao gồm: chẩn đoán hẹp động mạch nội sọ sử dụng các ngưỡng vận tốc trung bình (MFV) đã được thiết lập (tiêu chuẩn SONIA và Zhao), theo dõi quá trình tiêu huyết khối trong điều trị tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch qua thang phân độ TIBI, đánh giá mức độ co thắt mạch trong xuất huyết dưới nhện bằng tỷ số Lindegaard và Sviri, phát hiện shunt phải-trái (lỗ bầu dục) thông qua đếm tín hiệu microemboli trong nghiệm pháp bọt khí, sàng lọc dự phòng đột quỵ ở bệnh nhân hồng cầu hình liềm, và hỗ trợ chẩn đoán chết não. Bài viết cũng trình bày các yêu cầu chuẩn hóa về báo cáo kết quả TCD theo hướng dẫn đồng thuận quốc tế.
