Tóm tắt
Tăng huyết áp buổi sáng đề cập đến tình trạng huyết áp (HA) tăng cao vào thời điểm buổi sáng, bất kể mức huyết áp trong các khung giờ còn lại của ngày. Tăng huyết áp buổi sáng được định nghĩa là huyết áp buổi sáng ≥135/85 mmHg, áp dụng cho cả đo huyết áp lưu động 24 giờ (ABPM) và đo huyết áp tại nhà. Cơ chế bệnh sinh của tăng huyết áp buổi sáng chưa được hiểu biết đầy đủ, tuy nhiên nhiều cơ chế điều hòa được cho là hoặc đã được chứng minh có vai trò trong tình trạng này.
Đột quỵ thiếu máu cục bộ và các biến cố mạch vành thường xảy ra vào những giờ đầu buổi sáng. Huyết áp cũng thường đạt đỉnh vào buổi sáng. Hiện tượng song hành này gợi ý rằng tình trạng tăng huyết áp vào buổi sáng có thể đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự xuất hiện của các biến cố tim mạch, từ đó đưa ra giả thuyết rằng mức tăng vọt huyết áp buổi sáng (morning surge) cao có thể dự báo các biến cố tim mạch. Một số nhà nghiên cứu đã khảo sát mối liên quan giữa hiện tượng tăng vọt huyết áp buổi sáng và các biến chứng tim mạch sau đó, cả ở bệnh nhân tăng huyết áp lẫn trong dân số nói chung, tuy nhiên kết quả còn chưa thống nhất. Tăng vọt huyết áp buổi sáng (MBPS) có liên quan đến nguy cơ xảy ra đột quỵ trong một số quần thể được chọn lọc.
Các hướng dẫn hiện hành về đo huyết áp lưu động 24 giờ (ABPM) cũng như nhiều hướng dẫn điều trị tăng huyết áp đều nhấn mạnh tầm quan trọng của huyết áp buổi sáng hay tăng huyết áp buổi sáng. Để cải thiện việc kiểm soát tăng huyết áp nói chung và tăng huyết áp buổi sáng nói riêng, cần sử dụng các thuốc hạ áp có tác dụng kéo dài với liều lượng phù hợp, thường là liều đầy đủ, và phối hợp thuốc hợp lý. Giá trị lâm sàng của các thuốc hạ áp có cơ chế đặc hiệu đối với huyết áp buổi sáng, hoặc việc chia liều hay định thời điểm dùng thuốc đối với các thuốc tác dụng kéo dài nhằm kiểm soát huyết áp buổi sáng, hiện vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.
