Tóm tắt
Quá trình nhận thức về thế giới bên ngoài liên quan đến hoạt động phức tạp của tế bào thần kinh tại vỏ não nguyên phát, thứ phát, vỏ não kết hợp và các con đường dưới vỏ, giúp xử lý thông tin cảm giác liên quan đến sự chú ý, ngôn ngữ, thị giác không gian, trí nhớ, chức năng điều hành, điều chỉnh cảm xúc và nhận thức xã hội. Test tâm thần kinh là phương pháp quan trọng đánh giá chức năng não thông qua các bài test đặc hiệu cho từng lĩnh vực. Bộ test đánh giá chức năng thần kinh nhận thức Việt Nam (VnCA) gồm: MMSE; nhớ danh sách từ (nhớ lại ngay, nhớ lại có trì hoãn, nhận biết có trì hoãn); đọc xuôi/ngược dãy số; nói lưu loát từ về con vật; và test vẽ đồng hồ — gián tiếp đánh giá sự chú ý phức tạp, chức năng điều hành, học tập và trí nhớ, ngôn ngữ, giác quan vận động và nhận thức xã hội, là các lĩnh vực nhận thức cốt lõi để đánh giá suy giảm thần kinh nhận thức nhẹ và nặng theo DSM-5. Việc phân tích tốt các thang điểm này hỗ trợ bác sĩ lâm sàng chẩn đoán, chẩn đoán phân biệt, xác định lĩnh vực và mức độ khiếm khuyết nhận thức, lựa chọn can thiệp không dùng thuốc phù hợp (tập luyện nhận thức, phục hồi nhận thức, kích thích nhận thức), và theo dõi diễn tiến — đặc biệt trong than phiền suy giảm nhận thức chủ quan và suy giảm nhận thức nhẹ. Đây là lĩnh vực mới đòi hỏi người thực hiện phải có kiến thức về các loại test, vùng não chức năng, bệnh học liên quan cùng kinh nghiệm thực hành để vận dụng tốt bộ test trong lâm sàng.
