Tóm tắt
Đau đầu thần kinh tam thoa với biểu hiện thần kinh tự chủ (ĐđTThTCh) là nhóm bệnh đặc trưng bởi sự hiện diện các triệu chứng thần kinh tự chủ (sổ mũi, ngạt mũi, xung huyết kết mạc, chảy nước mắt) đi kèm cơn đau đầu một bên, bao gồm: đau đầu chuỗi, đau nửa đầu kịch phát, đau nửa đầu liên tục, SUNCT và SUNA. Yếu tố quan trọng nhất để phân biệt các thể bệnh là thời khoảng cơn đau.
Đối với đau đầu chuỗi mạn tính, điều trị cắt cơn hiệu quả nhất là thở oxy 100% qua mask hoặc sumatriptan tiêm dưới da/xịt mũi; điều trị dự phòng ưu tiên verapamil, có thể cân nhắc lithium, topiramate, hoặc các kháng thể đơn dòng kháng CGRP (galcanezumab). Các phương pháp kích thích thần kinh (thần kinh phế vị, hạch bướm khẩu cái, thần kinh chẩm, vùng hạ đồi sau) được dành cho trường hợp kháng trị với thuốc.
Đối với đau nửa đầu kịch phát và đau nửa đầu liên tục, đặc trưng chẩn đoán quan trọng là đáp ứng hoàn toàn với indomethacin - đây cũng là lựa chọn điều trị dự phòng hàng đầu; các thuốc thay thế khi không dung nạp gồm celecoxib, topiramate, melatonin phối hợp.
Đối với SUNCT/SUNA, do cơn đau quá ngắn nên điều trị dự phòng là chủ yếu: lidocaine truyền tĩnh mạch cho dự phòng ngắn hạn, topiramate/lamotrigine cho dự phòng dài hạn; phẫu thuật giải phóng chèn ép thần kinh tam thoa-mạch máu có hiệu quả cao (78,7% đáp ứng tốt) ở bệnh nhân có xung đột mạch máu-thần kinh trên hình ảnh học.
Bài tổng quan kết luận rằng ĐđTThTCh tuy hiếm gặp nhưng gây đau nghiêm trọng, và do tính hiếm gặp nên còn hạn chế bằng chứng từ thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên; điều trị bằng thuốc vẫn nên là lựa chọn hàng đầu, các phương pháp điều biến thần kinh và phẫu thuật được cân nhắc khi thất bại với điều trị nội khoa.
